Henning Mankell - An Event in Autumn (2014)

Henning Mankell - An Event in Autumn. Random ­House, 2014. ISBN 9781846558078.
Resensent: Joan Hambidge

Hierdie roman vorm deel van ’n BBC-reeks met die Britse akteur Kenneth Branagh in die hoofrol.

Dat ’n gesogte Shakesperiaanse akteur in so ’n reeks optree, bewys teoretici reg: die grense tussen populistiese en ernstige literatuur is besig om te vervaag.

Boonop bevat hierdie novella ’n essay (“How it started, how it finished and what happened in between”) waarin Mankell verduidelik hoe hy die rassisme van sy gemeenskap wou aanspreek en die naam van sy hoofkarakter, Kurt, in ’n telefoongids gevind het – die naam Wallander is “common, nor too uncommon”. Die karakter is ook in sy lewensjaar gebore (1948) wat die leser bewus maak van die spel tussen werklikheid en fiksie. Verder bely hy die invloed van die Griekse dramas op sy skryfwerk.

Ek is gaande oor reekse en die Wallander-reeks is boeiend. Die noir-aanslag en melancholie van sowel die films as die romans, word besonder goed verbeeld.

An Event in Autumn begin met die ontdekking van ’n geraamte in ’n tuin. Wallander, met die hulp van sy dogter, Linda, konfronteer die moordenaar. Geduld blyk die wagwoord te wees van hierdie speurder wat sukkel om ’n rekenaar onder die knie te kry, maar geweldige insig het in die psige van ’n moordenaar.

Dit wentel om huishoudelike geweld, die selfdood van ’n moordenaar, en vadermoord.

Was dit ’n geregverdige daad?

Mag ’n kind sy vader vermoor omdat die moeder verneder en verminder is?

Hieroor tob die leser saam met Wallander en ’n mens lees hierdie roman – wat goed geskryf is – om agter die kap van die byl te kom (by wyse van spreke).

Mankell beskryf sy landskap goed. Die leser kan Skåne altyd in die geestesoog sien en enige landskap maak hy vir jou oop. Onder andere ook Pole ...

Hierdie outeur is nie alleen ’n blitsverkoper nie, maar die Universiteit van St. Andrews het ’n doktorsgraad aan hom toegeken vir sy bydrae tot die letterkunde en tot sosiale bewusmaking en geregtigheid. ’n Mens wonder hoe hulle sou reageer op die troebel psige van ’n Georges Simenon wie se lewe daar anders uitgesien het?

In sy naskrif bely Mankell dat Wallander nou aftree as speurder.

Bepaald jammer, maar gelukkig is daar deesdae so ’n oorvloed van goeie speur- en misdaadverhale dat ’n mens hierdie as ’n tydelike verlies sal ervaar.

Daar is immers Sherlock Holmes (ook in nuwe reekse) en ja, dan altyd die koningin: Agatha Christie.

En terloops, ek koop ook nie die afbreek van grense tussen populistiese fiksie en hoë literatuur nie. Laasgenoemde kan wel hierdie kodes gebruik soos Umberto Eco al vir ons bewys het.

Maar Ruth Rendell of Henning Mankell is beslis nie Nabokof nie.

Henning Mankell 

(Hierdie resensie word geplaas met vriendelike vergunnning van Beeld)

Henning Mankell - A Treacherous Paradise (2013)

Henning Mankell. A Treacherous Paradise. Random House, 2013. ISBN 9781846556241
Resensent: Joan Hambidge

Henning Mankell moet geloof word om sy uitmuntende Wallander-reeks. ’n Effens verloopte Kenneth Branagh speel die hoofrol in die TV-verwerking. Die skrywer is ook ’n gevierde spanningsverhaalskrywer en sy sogenaamde atmosferiese romans wat hulle dikwels in Afrika afspeel, het hom eweneens gewild gemaak. A Treacherous Paradise is op die werklikheid gegrond.

Dit handel oor ’n verdwene vrou wat ’n bordeel in die ou Lourenço Marques bestuur en volgens argiewe belasting betaal het. Maar sy het verdwyn en om hierdie gegewe bou die skrywer sy verhaal uit.

Die verhaal is inderdaad atmosferies, die pas beweeg flink van hoofstuk na hoofstuk. Die nuttige glossarium agterin verhelder Portugese begrippe.

Hoe mense kan wegraak met net ’n dagboek of bloot ’n belastingopgawe as die enigste bewys van hul lewe, stig hierdie verhaal aan vir die werklike outeur. Vir die leser is dit die besonder aangrypende verhaal van ’n vrou uitgelewer aan die ervarings van ’n skeepsreis, die dood van ’n man en haar besluit om die skip te verlaat en in ’n nuwe ruimte haar voete te vind. Hier word Hanna Lundmark, die voormalige kok op ’n stoomskip, baas van die bordello en ontmoet sy vreemde karakters.

Stereotipes oor rasse word aangebied, maar telkens ondermyn in die snel-bewegende verhaal. Juis omdat Hanna uit ’n armoedige agtergrond kom, kan sy die ellendes van die swart mense begryp in ’n verhaal gesitueer in 1904.

Dit is ’n reis- of peregrinasieverhaal. Die uiterlike reis van die armoedige bestaan in Swede na ’n verblyf op ’n stoomskip tot Lourenço Marques word gesinkopeer met die innerlike reis. Dit is ’n boek oor ongelooflike eensaamheid en verlange na geborgenheid soos wat Hanna dit as arm kind geken het. Sy hou ’n dagboek waarin sy haar ervarings opteken.

Die kern van die verhaal is die binnespraak van Hanna: “Perhaps the big secret was the realization that you never knew what was in store for you? If you made the break and left behind everything that was known and familiar?”

Die Ana Branca en die Ana Negra word goed teenoor mekaar geplaas. Hoe sy as wit vrou verander in die nuwe wêreld en dan verdwyn.

Rassisme, kolonialisme, die geskiedenis van skeepvaart, argivale navorsing, feministiese agentskap, prostitusie – en ook psigoanalise – word goed vermeng in ’n genotvolle verhaal. Jammer die voorblad van die Suid-Afrikaanse uitgawe skep die indruk van ’n vliegtuigroman! 

[Hierdie resensie word met vriendelike vergunning van Beeld geplaas.]