Polemies | Crito oor Erns Grundling se resensie van Sushi en Shosholoza (2019)

Kritiese kanttekening:

In sy jongste reaksie skryf Crito die volgende:

Sushi en Shosholoza, deur Erns Grundling. Resensie: Marian van Wyk. (Rapport Boeke)

Marian van Wyk se naam duik nie gereeld op as resensent nie. Ook maar goed so. Sy begaan een van die groot sondes van die resensiekunde. Span 1269 woorde in om iets te sê wat in 100 afgehandel kon gewees het. Teen paragraaf vier begin mens wonder hoekom sy so heftig reageer, en haar slotopmerking in parentese laat jou besef presies wat makeer aan haar bespreking. Vlieë-afvangery in die gedaante van kritiek. Mens snap dat Van Wyk au fait is met Japan en Japanse kultuur; die doel van die resensie is egter om aan te toon of Sushi en Shoshaloza ’n goeie, leesbare boek is of nie, en nie om te bewys dat die resensent die boek beter sou geskryf het en ook beter toegerus is om ’n projek soos hierdie aan te pak as Grundling nie (Crito | Just another blogs demo Sites site. Besoek 23 September 2019).

Helaas nie vlieëafvangery nie, Crito. Marian van Wyk wys tereg op die sterk kodes in die Japannese kultuur. Ek was self tweekeer daar en gaan akkoord met Van Wyk se besware.

Kyk gerus na Roland Barthes se Empire of signs.

Geen Engels is inderdaad 'n kode vir iets diepers. Japannese is uiters afstandelik en krities op Westerlinge se gedrag. Tydens my eerste besoek in 2002 het die hotelbestuurder vir my 'n boekie gemaak met alles wat ek sou behoef. En in Nagasaki was daar geen Engels nie.

'n Film soos Hiroshima, mon Amour (Alain Resnais, 1959) kan ook nuttig wees.

En Glencoe is in die Noorweste van Skotland - ek verwys na die resensie deur J.B. Roux van Die wolkversamelaars (Subtiele, boeiende verhaal | Netwerk24).

Bibi Slippers (praise her cotton pantoffels) is enigsins geringskattend oor die jongste Margaret Atwood. Volgens die resensent het Atwoord meer as 50 boeke op haar kerfstok en wanneer sy nie op haar beste is nie, is sy steeds goed. Hierdie uitspraak sou getemper kon word indien Slippers haar oeuvre deegliker beskou het.

Vir 'n liefhebber van haar werk as romanskrywer en digter is daar 'n Atwood vóór die kultusstatus van The testaments (Dis aanhou beweeg en geraas maak | Netwerk24).

Maar nog is het einde niet.

In Rapport 29 deser skryf Karin Eloff 'n baie goeie resensie oor Erla-Marie Diederichs se jongste boek: Seks, leuens en die internet (Soeke na seks bring wysheid | Netwerk24).

Onderaan die resensie protesteer die outeur, omdat daar kritiek gelewer word op haar lewenskeuses. Morele oordele word verwerp en Eloff moet tog nou nie soos 'n Sondagskooljuffrou tekere gaan nie ...

Eloff, vir die rekord (verskoon die anglisisme) is die skrywer van Stiletto, daardie openhartige boek oor haar lewe in die seksbedryf wat in 2009 verskyn het.

Sy vra uiters relevante vrae oor vrouens en dating en die ewige soeke na Mr Right. As genderteoretikus (en 'n woman-identified-woman) het ek hierdie vrae sinvol gevind en wanneer 'n mens 'n memoir skryf wat onthullend is, gaan daar uiteraard reaksie wees.

'n Memoir of outobiografie is helaas nie-fiksie en sal uiteraard kommentaar ontlok.

Wees eerder dankbaar vir die reaksie wat genderkwessies aanraak soos internet-dating en al die fopdossery wat daar plaasvind.

Die grootste wysheid is dat 'n skrywer liefs nie op 'n resensie moet reageer nie. Vra my.

Wanneer gaan Peter van Noord en Karin Eloff weer vir ons 'n Bloots uitbring?

© Joan Hambidge

Erns Grundling – Elders (2017)

Erns Grundling – Elders. Queillerie, 2017. ISBN 9780795801341

Resensent: Joan Hambidge

Die subtitel van hierdie reisverslag heet: My 1 025 km te voet langs die Camino. Die bekende joernalis vir Weg, Erns Grundling, vertel van sy staptog langs die beroemde Camino.

Verskillende skrywers het al oor hierdie staptog geskryf en Pienkes du Plessis se boek hieroor is ook pas uit. Verskillende mense sal dit dus anders ervaar. So het 'n vriend van my ook gestap, maar saans in 'n duur hotel oornag, omdat hy nie kans gesien het vir die oorvol, raserige herberge nie.

Dit is ‘n genoeglike boek. Die skrywer – oorgewig en met ‘n gebroke hart – vertel hoe hy vir oulaas ‘n bydrae vir Weg moet skryf. Hy sukkel om dead-lines te haal en hierom moet die laptop vir oulaas saam. Inderhaas skryf hy die dodelike laaste bydrae en versend die laptop (en selfoon) na ‘n vriendin in Parys sodat hy kan detoks van die internet-verslawing.

Om sake verder te kompliseer, het hy ‘n beseerde knie en is ook op die koop toe met slaapapnee gediagnoseer. Sy gesnork binne so 'n gedeelde slaaparea, kan die poppe laat dans.

Die leser word met elke moontlike besonderheid gekonfronteer van wat jy eet, hoe jy slaap en klere was. (Dus 'n oënskynlik handige gids).

As deurwinterde joernalis vermaan hy homself om weg te bly van clichés, maar as hy dit gebruik, parodieer hy dit.

Die vertelling het vele ander tekste wat saamstap: Brink, Hemingway, Leonard Cohen, Paulo Coelho (The Pilgrimage, veral), o.a. en omdat dit sy pelgrimstog is, word sy siening van godsdiens / spiritualiteit weergegee. Hoe hy as kind byvoorbeeld sy hele Nirvana-versameling verwoes het omdat dit "duiwels" is. (Terloops, kan ons eerder praat van selfdood, as selfmoord!)

Die boek behoort tot die sub-genre van peregrinasie-literatuur. Dit is meer as ‘n reisbeskrywing: dit is ook ‘n verslag van individuasie (daar is verwysings na Jung), selfinsig en aanvaarding. In die woorde van James Hollis word daar verwys na die krake in die “room beneath the floor" (die onbewuste), 28. En die Britse psigoanalis Adam Philips: "Our lives might become a protracted mourning for, or an endless tantrum about, the lives we were unable to live. But the exemptions we suffer, whether forced or chosen, make us who we are” (180). Jopseph Campbell se siening van "bliss" is ook hier (192).

'n Kernpassasie, so eerlik weergegee, staan op bladsy 195: en dit is hier waar die leser besef hoe die skrywer sy eie stem en identiteit vind. Inderdaad psigiese suiwering.

En dis die boodskap van hierdie boek: die lewe is dít waarmee jy jou op hierdie presiese oomblik besig hou …

Dit is verslag  (en soms hardop-dink) van 'n jong mens wat nuut kyk na alles om hom. Maar juis hierdie aspek (soos die erkenning dat hy nie veel geweet het van die Katolieke pelgrims en heiliges nie) maak die boek aangrypend in sy eerlikheid.

Die Moleskine-boekie het handig te pas gekom om inligting neer te pen.

Elders verwys ook na Jeanne Goosen se Elders aan diens. En daar is 'n motto uit Goosen se 'n Uil vlieg weg.

In die oomblik. Die skrywer bly binne in die ervaring; hy is nooit in xibipio (168) nie. Daar word vorentoe gestap (letterlik), maar tegelykertyd terug-in-die-onthou en herinneringe oor die jeug, wat helder weergegee word.

Om in die oomblik te leef, dis die groot triek. En kyk hoe sien hy die katedraal-onder-konstruksie en watter sertifikaat behaag hom!

Hierom verwys hy na Amanda Strydom se “Pelgrimsgebed”:

Alle pelgrims keer weer huis toe

elke swerwer kom weer tuis

ek verdwaal steeds op die grootpad

soekend na U boardinghuis  (294)

Hierdie kladboek-cum-reisboek is vol “mindfulness”. 40 dae en 40 nagte …

En jy hoef nie die werklike pad te gestap het om hierdie boek te waardeer nie.

En kry hy die laptop en selfoon weer? Lees self.

(Hierdie resensie word met vriendelike vergunning van Fine Music Radio geplaas.)