Tuesday, July 9, 2019

Filmrubriek | The Office (2001 - 2003), BBC


I

Wát is humor nou eintlik? En waarvoor lag ons?

The Office (2001 - 2003) verskaf verskeie antwoorde op die komplekse vraag oor humor. Hierdie BBC-reeks speel af in 'n kantoor waar people poisoning gedy. Kantoor-politiek word ondersoek en die allerbekende taktiek wanneer jy mense wil beheer, vertel jy negatiewe goed oor wat ander oor hulle sou gesê het ...

Plot-lyne word onderbreek met kommentaar van die baas David Brent of 'n dwanggenoot wat in die rookkamer iemand uitvra oor sy liefdeslewe. Presies daardie vrae wat die kyker sou wou vra.

Dis my soort humor: woordspelings, absurde toespelings, selfbedrog, 'n soeke na oplossings wat nie bestaan nie, en natuurlik: selfverheerliking. Met 'n besondere dekonstruksie van John Betjeman se gedig "Slough".

Rondom die baas wat homself as 'n comedy man sien en loodswaai, word die absurditeite opgedien. Brent is 'n selfgenoegsame, plomp idioot. Hy dink hy is gewild, maar is dit helaas nie. Wanneer hy sy voormalige span nooi vir 'n bier, reageer niemand nie. Hy laat hom egter nie onderkry nie. "Wat van moreaand?", is sy antwoord.

Hy is seksisties, baasspelerig en doen 'n dans wat 'n mens laat skaterlag.

Sy papiermaatskappy is egter in die verknorsing en 'n merger of samesnoering met die opposisie bring nog mense wat hom openlik verag.

Hy haal graag filosowe aan. Prysloos. Of versin uitsprake soos dat Dolly Parton sou gesê het 'n mens kan alleen die reënboog waardeer, omdat daar reën is.

Politiek inkorrekte opmerkings is aan die orde van die dag. Alles word net-net verkeerd aangebied. Sy hond heet Nelson, vernoem na Nelson Mandela wat 'n politieke gesprek uitlok. 

En: hy vertel vir die ontvangsdame by sy werk dat hy elke dag aan sy testikels voel en dat hy gelukkig is om te weet die knop was nie kwaadaardig nie.

Die grapjas word egter ge-retrench. Die nuwelinge lag nie vir sy grappies nie en aanvanklik vat hy dit soos 'n man. Hy sien dit as 'n nuwe uitdaging - soos Jesus Christus wat Betlehem moes verlaat, moet hy 'n ander plek vind. Sy woorde ...

Maar sy kordaatheid is kortstondig. Hy pleit by sy base ('n man en 'n vrou) om hom 'n tweede kans te gee.

Skielik is die humor wrang.

Hy keer telkens terug werk toe; kwansuis om almal op te beur, maar maak 'n oorlas van homself. Hierna soek hy vroue via internet-afsprake. En wat hy oor hulle te sê het, boemerang op hom. Hy is 'n emosieswendelaar en 'n regte loser.

Die reeks is 'n regte smoelneuker en die vervaardiging is puik. Ook die ekstra materiaal waar daar onderhoude gevoer word met die akteurs, is insigryk.

II

'n Episode word met regisseurkommentaar gegee. Goeie humor, leer ons uit hierdie reeks, is wrééd. Dit is 'n mocumentary en alles word aangebied asof dit 'n ernstige dokumentêr is.

Ricky Gervais en Stephen Merchant lewer kommentaar oor die produksie van Episode 2. Hoe die karakters niksseggend met mekaar kommunikeer, gesprekke wat gelaai is met seksuele innuendo, hier in Slough. Dit speel alles af in die papiermaatskappy Wernham Hogg (where "life is stationery"), Berkshire.

Op 'n blind date verwys David na Beethoven se hits. Hy verminder die vrou, omdat sy vet en middeljarig is; onbewus van hoe sleg hy self daar uitsien. Hy voel die foto het hom mislei; sy voel presies dieselfde.

The Office analiseer ten beste dit wat 'n mens as abuse kan beskryf. Om dit wat iemand nodig het, te weerhou. 

Wanneer Dawn 'n mooi skets van Tim maak, is die aaklige Anne dadelik reg om uit te wys dat dit nie mooi is nie. Sy neus is te groot.

Die hoofkarakters is: David Brent, Tim Canterbury, Gareth Keenan, Dawn Tinsley, Jennifer Taylor-Clarke, Ricky Howard, Chris Finch, Neil Godwin en Rachel Anne.

Tim Canterbury - vertolk deur Martin Freeman - het later 'n beroemde akteur geword. Groot-oog Gareth Keenan (MacKenzie Crook, eweneens later bekend) was in die army en hy is 'n volledige control freak. In een episode word hy in sy kantoor toegesluit. Sy gedrag teenoor kollegas - veral vroue - is grotesk. Op 'n keer versoek hy selfs 'n hand job!

'n Party sit vol dronk mense wat 'n swanger vrou beledig. Hier dink ek gaan dit te ver.

III

Terry Eagleton skryf in Humour (Yale UP 2019) die volgende: Om humor te analiseer, is om dit dood te maak.

Ek verskil. Wanneer 'n mens die gesprekke róndom die vervaardiging van hierdie uitstekende reeks bekyk, besef jy hoe fyn daar gespot word. Begrippe soos 'n brain jail of anti-laugh laat 'n mens nadink.

Politiek-korrektheid vang ons vas en humor verlos ons. Daar is momente in hierdie reeks wat jou absoluut van die stoel afgooi soos wanneer David Brent meen daar is meer suiker in 'n suurlemoen as in 'n bessie (dalk waar, maar dis hoe hy dit oordra) en dat koeie vier pense het. Dit is sy gesprek met 'n blind date.

Terwyl die sot in 'n motelkamer uitspan, bely hy dat whisky sy Radox is!

Of daardie oomblik wanneer hy iemand moet aflê, kroek hy. Hy bel die persoon, maar sy vrouebaas ontmasker hom: hy het die nommer om die tyd te hoor op sy foon geskakel.

In hierdie reeks het ons 'n laughter of hate, soos daar in 'n oorsig gesê word. Die akteurs besef ook dat 'n volgende produksie sal nie werk nie. 'n Mens kan immers nie grappe oor en oor herhaal nie.

En die model en inspirasie?  John Cleese se Fawlty towers. L'Hôtel en folie in Frans.
https://www.youtube.com/watch?v=jcEws7il4EY  Besoek 9 Julie 2019

Wednesday, July 3, 2019

Reisjoernaal | Tunisië III. Kartago, Nabeul 2019

I Carthago delenda est *

Hoe ironies dat ek Hein Viljoen se digbundel Brisant (Naledi, 2019) ingepak het. 'n Epiese vers en 'n soort moderne Joernaal van Jorik.

So verduidelik die internet die betekenis:
Brisance is the shattering capability of a high explosive, determined mainly by its detonation pressure. The term can be traced from the French verb "briser" ultimately derived from the Celtic word "brissim". 
En daar in die sentrum ontplof 'n bom.

En ek ontvang van Breytenbach uit Parys die volgende skakel na 'n grafiese roman: From After the Spring/ A Tunisian Youth - Words Without Borders. Besoek 3 Julie 2019.

Vandag swem ek in die see en in die swembad by die hotel in Nabeul. Die see is klipperig en nogals onbegaanbaar. Maar ek druk deur. Swem sal ek swem.

Ek tel 'n klip op wat by die versameling klippe tuis sal staan.

Verkyk my aan die Tunisiese vroue wat met klere in die swembad swem.

Ek flonker met 'n speedo en 'n Lacoste-hemp en sonbril.  Twee opposisies van vrouwees: bedek versus onbedek.

Ek probeer hard om die ervaring van terrorisme agter my te sit. Vele vriende skryf e-posse vol bekommernis en die Tunisiërs is skouerophalend: die lewe moet aangaan.

Daarom probeer ek ook maar vergeet van die ellende. Orals is daar mooi katte. Goed versorg en van verskillende kleure…

Ek sien net een hond tydens my reis en dis so 'n Labradoragtige een op die strand in Nabeul. Vir die res is dit katte en nogmaals katte.

Laatmiddag storm daar ongeveer vier skoolspanne met sokkerspelers die hotel binne. Ouderdomme so tussen tien tot twaalf en die lawaaivlakke hoog. Die hotel se klavier word getokkel ten spyte van die onnies se kwaai blikke.

Die swembad word oorgeneem. Met duikslae en gewoel. Teen agtuur die aand breek 'n oorlog uit tussen die jongelinge. Die bestuurder maak hulle stil met 'n basta!

Nie een van hierdie jongelinge sou verewig word in Bloeityd nie.

Ek kyk maar sokker: Kameroen teen Ghana. 'n Spel wat nêrens heen gaan nie.

Ons verlaat die hotel so om tien vir my vlug Tunis-Parys om 2 vm. Dis Saterdagaand en die locals stap buite rond in die dorp.

Die lughawe is afgesper. Orals is daar sekuriteit en net reisigers mag die lughawegebou binnegaan. My gids gooi my af by die vertrek-lokaal.

Jy word driekeer deursoek deur polisie.

Ek tjekkereer in: met net handbagasie en boeke. Die vrou by die toonbank wil eweneens nie praat oor die voorval nie.

"Jy moet weer terugkom, asseblief."

Die rooi-oog-vlug is rapide. Ek drink water en mediteer. Langs my sit 'n ingenieur.

Ek kyk by die venster uit en sien 'n wonderskone beeld: 'n sekelmaan en die rooi lig wat gloei uit die opkomende son. My kamera sal dit ongelukig nie kan opvang nie, maar die beeld is in my geheue ingeprent. 'n Astroloog verduidelik dit is die pre-balsamiese maan: die maan net voordat dit verduister.

Ons land in Parys om vieruur. My vlug vertrek om tien.

Dan tot by zone 2. Trein wat passasiers soos sardiens insluk en weer uitgooi.

Weer deur sekuriteit. Die alarms loei. Ek word deursoek.

"Dis maar my aura wat sulke dinge aanvang," sê ek vir die sekuriteitsbeampte wat dit gelukkig snaaks vind.

Dieselfde hek waar ek laas in 2016 Parys verlaat het. Die son is reeds bloedig en Parys beleef 'n hittegolf.

Slaan 'n dampie, trek vars aan en shoppereer. Ontdek my pilboksie het iewers met al die deursoeke verlore geraak.

Om 9 uur betree ons die vliegtuig waar 'n vrolike span ons inwag met blomme om die nek.

"Is dit dan 'n vlug na Mauritius?"

"Nee, ons vier fees. Ons beste vriendin tree af – dis haar laaste vlug." En ons word bederf in Premier Economic met heerlike wyn, sjokolade, lekkers – en grappies. Nie die gewone irritasie met diens nie.

Die menu is in Engels, Frans en Arabies.

Salmon tartare, chicken in a jus with chopped vegetables
or
Penne pasta with a creamy mushroom sauce
Camembert
Red berry crumble
Coffee and tea

En natuurlik Heineken en rooi wyn of wit wyn.

En films is altyd 'n heerlikte op so 'n vlug.

'n Dokumentêr oor Buster Keaton (Peter Bogdonavich, 2018) met sy uitdrukkinglose, emosielose gesig word eerste gekyk. Hierdie styl word Keatonesque genoem glo.

The Great Buster.

Kommentare van Mel Brooks, Tarantino  en Werner Herzog wys op sy enorme invloed op ander filmmakers. Hy is inderdaad die "deadpan genius" genoem.

Soos die huis wat deur 'n trein omgery word of met verkeerde aanwysings 'n vreemde kontrepsie word. Soos dit met humor gesteld is!

En 'n herbesoek van die meesterlike, nooit oortroffe Priscilla, queen of the desert.

'n Mengsel van hartseer en snaaks. Ek luister ten minste driekeer na "Go West". Die gespottery met ABBA is wonderlik. Die slottoneel waar die twee karakters 'n vertoning gee as die twee ABBA-vroue 'n wenner.

Die dialoog is vlymskerp. Drie drag queens se avonture word heerlik weergegee en daar gedans en ge-mime op musiek.  Terence Stamp (waarskynlik sy beste vertolking ooit) as die weerlose dog skerp Bernadette Bassenger, Hugo Weaving as Anthony "Tick" Belrose / Mitzi Del Bra en Guy Pearce as Adam Whitely/Felicia Jollygoodfellow gee 'n ensemble-vertolking uit die boonste rakke. Die film is in 1994 vrygestel met Stephan Elliot as die regisseur. (Hy is ook te siene in 'n klein kameerol as die deurwag!)

Die musiek is behartig deur Guy Gross.

Die bus heet Priscilla, Queen of the Desert wat op 'n homofobiese dorpie toegetakel word met aaklige slagspreuke en 'n versoek dat hulle die dorp, Coober Pedy,  moet verlaat. Want hulle het sekerlik Vigs.

Die skelwoorde word met pienk verf uitgewis.

By 'n ander staanplek sing die Australiese inboorlinge lekker saam.

Tussen Sydney en Alice Springs word daar beweeg deur die Simpson-woestyn.

En ja, die bus breek en 'n helper, Bob die mekaniek, wat ogies maak vir Bernadette, kom hulle te hulp. Sy bly dan uiteindelik agter saam met Bob…

En daar is 'n geheim.  Tick is getroud en het 'n kind by sy vrou, Marion.

Sy agtjarige kind het egter vrede met sy pa se seksualiteit en reis terug saam met hulle na Sydney.

Die Kings Canyon word uitgeklim in volle drag regalia; 'n droom van die drie karakters word so verwesenlik.

Die kamera fokus op die pragtige, veelkleurige akkedisse wat 'n mens hier aantref. Soos hierdie reptiele oorleef in die woestyn, sal die drie drag queens met hulle uitspattige klere eweneens oorleef.

Die film wil uiteindelik 'n boodskap oordra: dat kinders homoseksualiteit verstaan, en dat die eksvrou ook begrip vind. En veral: dat daar iewers vir elke drag queen 'n straight man is. 'n Fantasie word dus so uitgespeel.

Al word jy aangeval op 'n klein dorpie is daar iewers iemand wat liefdevol en begrypend sal optree.

Om presies tienuur terug in my land.  Ek wag rustig eers en kom (woordeloos) tot verhaal. 'n Vriendelike swart paspoortbeampte heet my welkom.

Nou 'n taxi vind in die nag. Dis koud en 'n Kaapse winter op sy felste. My selfoon sê 12 grade.

Livingstone ('n gepaste naam) neem my huis toe.

My aantekeningboekie is vol notas en idees vir gedigte en die bundel Konfessies, kaarte en konterfeitsels begin koers kry.

Carthago delenda est? 

Kartago / Tunis is in 9 VC gestig.

Rome het in 146 VC die stad verwoes (Carthago delenda est) en hierna het 'n Romeins-Kartogeense stad weer uit die ruïnes opgebloei.

Nee, die stad bly staan ten spyte van die aanval.

* Carthage must be destroyed

Tuesday, July 2, 2019

Resensie | Pieter Hugo – Alchemie van my muse (2019)

Pieter Hugo – Alchemie van my muse. Naledi, 2019. ISBN 978-1-928426-73-8

Resensent: Joan Hambidge

Pieter Hugo het gedebuteer in Nuwe Stemme 4, en van sy gedigte is sedertdien in 'n paar bloemlesings opgeneem.

In hierdie vaardige solodebuut word die spel met die tradisie van die digkuns ontgin in vorm én in die gesprek met ander digters soos Louw, Kirsch, Boerneef, gert vlok nel, Pieter Fourie, e.a.

Daar is behendige kwatryne (67):

Die liefde is n eendagblom,
ja, die liefde is n eendagblom,
Diéoomblik in die son
se skone vreugde laat ons stom.

*

Die lakens en komberse, 
ja, die lakens en komberse.
Dit raak soms lekker warm 
in hierdie volkse verse.

Die posisie van Afrikaans word heerlik satiries opgestuur op bladsy 10:

Afrikaans in die hiernamaals

Vanwyklouw sê nou onlangs vir Boerneef
in die ewige donker dors daar anderkant:
Jy kan nou ophou nalekokers vang, want
Afrikaans gaan binnekort hiér kom leef.

Boerneef antwoord: Moenie laat ek lag nie!
Jy sit jare net beiteltjie en kap,
mompel nenie nenie weetnie weetnie
en nou staan verstom jy my met n grap.

Nee neef, Lucas skeur toe die lug hierheen. Dis naar, 
sê hy, hoe proffies oor Kampuskaans kan kyf.
En Karel kom sê in daardie lewe het hy al klaar
die laaste Afrikaanse boek geskryf.

Maar die beste nuus wat hy gebring het,
is dat Breyten sê, as hý hierheen kom, 
op n ysterkoei se rug, met n lotusblom,
bring hy Die Taal, want dié lê al op sy sterfbed.”

Totius en Neelsie en Krige dans saam:
Afrikaans se dood maak ons plesierig,
ons almal sal van voor af weer kan dig
en so maak ons die taal weer dóódvernaam!

Adam Small stap in mette smileMy bru, 
djulles mos nou n wille kaart aant skiet.
Van Afrikaaps tot Pretôriôns issit 
dytlik. Aikona, hy kônoggie hystoe.

Taaleksperimente is daar, soos klankontginnings (Blik op dorp, 21) en ikoniese gedigte (Nine eleven eggo voort, 23). Die spel met die tipografie en topografie van 'n gedig, eenvoudig, maar treffend, soos bv. die slotvers wat reg onderaan die bladspieëlgeplaas word:

Stil

die stilste stil is
onder in die kis (76)

'n Uitdaging om 'n sonnet te skryf, word uitstekend gedoen wanneer die digterlike broer, Daniel Hugo hom in Woordstof(8) uitdaag:

Woordstof

Ek kuier lekker by my oudste broer
oor n droomdis van vis en baie wyn.
Ons gesels oor gedigte, boeke, pyn:
enkeldiep lê die woorde oor die vloer.

Skryf n sonnet. Dan is jy n digter!
daag hy my uit. Ek skryf die hele nag,
maar kry net kwatryne. So breek die dag:
kniediep lê die woorde, dronk, ontnugter.

Ons luister radionuus, ons lees koerant,
ons sink weg, verdrink in die alfabet!
Ek stofsuig alles op, van A tot Z,
die ganse woordgemors, van hoek tot kant,

maar die suier verstop letterlik. Met
die pyp se skud verskyn daar dié sonnet.

Die leser word bewus van 'n nostalgiese spreker wat 'n pynlike liefdesgeskiedenis onder die loep neem en boeiend skryf oor sy ontslape ouers.

Die besinning oor die digterskap is onthoubaar:

Die lewe is n kort gedig,
ja, die lewe is n kort gedig
en as dit nie meer rym nie
is dit bloot n doodsberig. (74)

Soms word die liefde doodgetrek gedekonstrueer en ander kere weet die digter dat wanneer 'n mens nóú oor die liefde skryf, dit helaas 'n intertekstuele proses word. Kenmerke van die postmodernisme om 'n gedig sous rature (under erasure) te plaas in Derrida se terme.

'n Mens vind hier 'n melancholiese spreker wat nadink oor sy posisie van manwees. 'n Snor word afgeskeer en die spreker is weerloos sónder sy snor en die tradisie van manwees waartoe hy behoort.

Die onvermoë om iets nuuts by te dra, word besonder sterk verwoord, veral in die gesprek met Louw en gert vlok nel;  'n besondere sterk afdeling waarin hy sy skatpligtigheid erken, maar die gesprek voortsit:

My Beaufort-Wes: 1 & 2

1: Vir NPvWL 

ek bly daar waar
die laatmiddag nog room word
maar treine wat ver fluit
ongehoord in ou gedigte hoort

ek bly daar waar
die nasionale pad dag en nag dreun
en Gert Vlok Nel se ou fiets
soms verbyknerp, moeg, voor my oog

ek bly daar waar 
prossies sit op die bordienghuis se stoep:
vanaand gaan hoor ons nog hoe
die lorriedrywers vir hul toet

Ook Olga Kirsch word betrekop bladsy 32:

So gou

Hoe het dit so gou so laat geword?
Daar is so baie wat ons nog wil,
maar ons word skielik geKirsch en kil.
Hoe het dit so gou so laat geword? 

Die already said, bekend aan die postmodernisme word telkens nuut gelaai.

Soms tong-in-die-kies, ander kere is hy oop-en-bloot ontredderd. En Klipwerkkry nuwe lewe:

Die droëdam se wal, 
o, die droëdam se wal.
Met die oog op die kluite 
bly hoop ons maar pal.  (73)

Een van die besondere kwaliteite in hierdie bundel is om die aweregse te verwoord of die teendeel te besê. Die nie nie

'n Lykdig is eerder vir die skoonpa, as vir die biologiese vader omdat die pyn te diep gesny het:

Nie pa se gedig nie 

Nee, pa, dis nie pa se gedig nie.
Nege jaar gelede, toe pa dood is,
was die skielike gat net te groot.
Om toe vir pa te moes dig
sou net nie rym nie.

Nee, pa, dis my skoonpa se gedig hierdie.
Hy is ook skielik dood, tussen sy skape.
Regte skape, nie soos pa se kudde
wat pa met kanselwoorde
probeer lei het nie.

Nee, pa, hy't geen laaste woorde gehad nie.
Net soos pa is hy stomgeslaan deur die dood.
Al het hy vanoggend noukeurig skaap geslag,
al het pa pragtig oor die hemel gepreek,
wou julle nog nie sterf nie.

Ja, pa, 'n goeie gedig rym nie op nie nie.
Ek weet, pa, maar dood rym nie met lewe nie
en nou se hartseer gaan nie hou nie,
maar 'n pa se niemeerdaar nie
verdwyn net nooit weer nie.

7 Maart 2006

Die bundel se opdrag lui: Vir my merkwaardige muse.

Wie is die muse hier? Waarskynlik digters wat deur hierdie digter nuut aangespreek word in sy verse. Hy skryf op bladsy 66:

Mik tik-tik

Mik tik-tik die spyker met die hamer,
ja, mik tik-tik die spyker met die hamer.
Haal dan agterskoueroor
en laat dit Opperman deur die kamer.

En lesers van Groot Verseboek sal baie verwysings in hierdie bundel raaklees. So weet ons dan is Afrikaans nóg nie dood nie.

'n Sterk debuut met taaleksperimente, gesprekke, besinnings en ontginnings waar die gesprek oor Afrikaans voortduur.

(Hierdie resensie word geplaas met vriendelike vergunning van Fine Music Radio)

Saturday, June 29, 2019

Reisjoernaal | Tunisië II. Nabeul, 2019

I

In Colombia het my tas drie dae later by die bestemming opgedaag, omdat die tasse in Parys agtergebly het. Hier sit ek gepantser net met een trollietassie en rugsak. En kredietkaarte.

Met die tweede terugkeer na Chez nous – na 'n taai dag letterlik en figuurlik – van om en by 39 grade Celcius, gebeur die frappante. Dit wat elke reisiger vrees.

Die kredietkaart met betaling aanvaar die pin, maar die transaksie wil nie deurgaan nie. 

Elias meen dis hulle masjientjie; gelukkig het ek kontant by my.

Die heerlike kos word versuur deur die onaangenaamheid; veral toe hy bely dit gebeur elke aand.

Eisj.

'n Tunisiese egpaar skud net die kop. Die restaurant was vir 'n jaar toe en ek dink hulle sukkel om weer op die been te kom.” Sy kla oor die muskiete wat haar byt onder die tafel.

Toe ek uitstap, wil Elias 'n selfie neem van ons twee. Ek laat hom begaan en dis na elf toe ek by die hotel aankom. Ritueel van water drink en sigaret rook. Môre vertrek ek uit Tunis na Nabeul. Ek word elfdertig opgepik vir die reis na 'n ander ruimte.

Die gewone ritueel van inpak, e-posse versend, skryf aan 'n gedig.

Die vers wil net nie vlot nie. Iets steur.

Ek stap na buite om vir oulaas koffie te drink. My tafeltjie wag waar ek elke oggend 'n sigaret rook en koffie drink en gesels met die vriendelike kelners. En roomys eet.

Skielik 'n harde slag. Kruitrook. Mense wat histeries rondhardloop. Ons hotel se sekureiteits-deure sluit. Ek bly buite. Iewers gelees 'n mens moet nie begin hardloop nie – eers wag en kyk. 

ʼn Bom, sê die kelner. 

Ek drink my koffie klaar en wag in my kamer op my gids. Laat weet vir algar ek is veilig.

So skryf ek aan my vriende: 
Op Donderdagoggend 27 Junie skuins na tien drink ek koffie voor my hotel, die Carlton op Av. Habib-Bourguiba in Tunis. Ek gaan so net na 11.30 vertek na Nabeul om die land verder te bespied. Benewens die hittegolf wat so by 39 grade C draai, is die land se museums (veral die Bardo) 'n belewenis. Die vis is uit die boonste rakke en die mense vriendelik en behulpsaam. 
Meteens 'n donderslag. 'n Skerp reuk. Mense wat gil en histeries raak. Hulle hardloop my hotel binne. Die sekuriteitsdeure sluit. Ek bly sit om nie deur die mal skare meegesleur te raak nie. 
Party staan op die balkon en toekyk. Hierdie gebeure speel af in toeristesentrum en letterlik die sentrum van die stad. 'n Vuige terroristiese daad wat op sowel inwoners as besoekers se lewens 'n impak het. 
Ek vra vir die kelner of hy ook dink dis 'n bomaanval. "Ja," sê hy. Dit blyk later 'n selfmoordbommer te wees wat op die Franse Ambassade toegeslaan het. Een polisieman is oorlede. 
  My reisagent het my gewaarsku om nie Algeriëte besoek nie. Om elf dertig verlaat ek Tunis (Kartago) met hoë adrenalienvlakke. En dan dink ons net Suid-Afrika is onveilig? 
 Die gids daag op en ons sukkel om uit die stad te kom. Van Wyk Louw se bekende reëls draai in my kop:  
Niemand tref dit móói met die heelal nie;
eintlik moet ons leer ironies lewe:
eintlik moet ons leer ironies lewe:
én: binne ironie nog liefde hou
Suikerwater vir skok, het my moeder altyd gesê. Ek plaas twee suikers in my waterbottel en ons ry. Die landskap is droog. Die gids wys vir my waar die wonderlike Magon-wynstreek lê.

Ons eet lunch in Hammamet 'n dorpie voor Nabeul. Dis altyd goed om in 'n eetplek van die locals te eet. Want local is mos lekker. Ek laat die gids bestel. Vir my lam met couscous, die bestuurder vra vir lewer met rys en die gids eet skaapkop. Hy suig aan die kop met uitermate geesdrif.

Julia Kristeva en die abjekte help my deur die ervaring. Gelukkig suig hy nie aan die oog nie.

My lam is net-net eetbaar; die lewer is rubbertaai. Die slaai (tamatie met uie) is wel heerlik.

Ek betaal die 50 dinars vir die lekker ete en om my gids te bedank vir die veilige reis.

Die see is helderblou. Ons kom by die hotel aan. Hotel Byzance. Op die Boulevard de la Corniche.

Op sy dag waarskynlik 'n spogggggeggige vyfster. Nou 'n driester met 'n bewende hysbak. Amper soos 'n eertydse skoonheidskoningin met 'n mislukte facelift.

Mooi van ver (op die website), maar ver van mooi (in die werklikheid).

My kamer kyk uit op die see en na die dag se stres, sak ek neer op die bed. 

Na 'n uur se rus is dit sokker – Algerië teen Somalië – wat die aandag tydelik aflei. Dis 'n verwoede, in-your-face-stryd.

Die volgende oggend swem ek in die blou-blou see en swembad en kyk weer na my vers wat gister onderbreek is.

My moeder praat met haarself

My ma had die gewoonte om kajuitraad
te hou met haarself in die kombuis:
hoor haar nog praat oor die vrank vrugte
wat Oupa Jan nie eens vir sy varke sou voer
nie en die vleis wat al hoe swakker word
en die Buy Aid-koepons vir ons skoolklere
en Sondag dan hoender én skaapboud.

Soms was daar lysies op die yskasdeur,
maar meestal was dit net 'n selfgesprek
gerig tot 'n Iemand-wat-sal-verstaan.
Wat is hierdie selfpraat of soeke tog
vir 'n Ideale-leser-of-toehoorder?
Waarom lysies, kaarte, konterfeitsels,
konfessies as 'n selfmoordbommer
'n intieme binnespraak omverwerp?

Tunis 28 Junie 2019